سه شنبه ۶ مهر ۱۴۰۰

پروژه چشمه نور ایران چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

مشاهده ساختار ویروس کرونا تنها یکی از هزاران کاربرد چشمه‌های نور در جهان است که نقش بسیار موثری را در ساخت واکسن این بیماری داشته است.

به گزارش پایگاه خبری عصر هشتم، با توجه به کاربردهای گسترده چشمه‌های نور در پیشرفت علم، چندسالی است که فناوران و دانشمندان ایرانی نیز در تلاش هستند با ساخت چشمه نور ملی ایران این فناوری و تکنولوژی بسیار پیشرفته و پرکاربرد را در داخل کشور بومی‌سازی کنند. از این رو در این گزارش برای آشنایی بیشتر با طرح چشمه نورملی ایران و کاربردهای گسترده آن با دکتر «ساسان احمدیان نمین» مدیر فنی طرح چشمه نور ایران گفتگویی انجام شده که در ادامه آن را خواهید خواند.

چشمه نور؛ میکروسکوپی بزرگ مقیاس برای انجام پیشرفته‌ترین تحقیقات علمی

احمدیان نمین: پروژه چشمه نور ایران یک پروژه کلان ملی است که از سال‌های قبل وزارت علوم مسئولیت انجام آن را به پژوهشگاه دا‌نش‌های بنیادی محول کرده است. این پروژه درواقع ساخت یک آزمایشگاه بزرگ مقیاس ملی است که می‌تواند پاسخگوی بسیاری از نیارهای فناورانه ما در حوزه‌های مختلف باشد.

برای اینکه بتوانیم در حوزه‌های مختلف علوم و تکنولوژی تحقیقاتی را انجام دهیم نیاز به ساختاری داشتیم که مانند یک میکروسکوپ الکترونی بتواند به ما کمک کند تا اجزای اتمی و زیر اتمی مواد را مورد بررسی قرار دهیم. در واقع چشمه نور ایران، ساخت یک آزمایشگاه با رفتاری مشابه میکروسکوپ الکترونی است که در آن‌واحد می‌توانیم بسیاری از پژوهش‌های علمی را به صورت همزمان در این آزمایشگاه انجام دهیم.

این آزمایشگاه به ما کمک می‌کند تا بتوانیم تصاویر و نحوه فرایندهای مختلف واکنش‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی را با جزئیات بسیار دقیق شاهد باشیم، مورد بررسی قرار دهیم و رفتارهای آن را ارزیابی کنیم.

چشمه نور ایران در بسیاری از حوزه‌های علم و تکنولوژی کاربرد دارد. این حوزه‌ها را می‌توان به علوم مواد، پزشکی، داروسازی، کشاورزی، دام پروری، انرژی، محیط زیست، تحقیقات نانو ، فناوری دفاعی و حتی عمران و سازه تقسیم بندی کرد.

ویژگی کلیدی پروژه چشمه نور ایران چیست و چرا انقدر اهمیت دارد؟

احمدیان نمین: پروژه چشمه نور ایران را می‌توان از چند بعد مورد بررسی قرار داد. اولین بحثی که ضرورت انجام این پروژه را خیلی بیشتر کرده است، بحران‌های حال حاضر و پیشروی کشور است که امروز کشور با آن‌ها درگیر است.

اگر این پروژه در زمان مناسب راه اندازی شود و زیرساخت استفاده از آن برای محققان فراهم شود. در واقع چشمه نور ایران می تواند با امکاناتی که در اختیار ما می‌گذارد بستر حل بخش اعظمی از این بحران‌ها را فراهم کند.

اگر شما نقشه توضیع سنکروترون‌های جهان را بررسی کنید، خواهید دید در منطقه ما تا به امروز چنین تکنولوژی وجود نداشته است، بجز یک پروژه در اردن که زیرساخت‌های آن بسیار محدود است. از این رو در حال حاضر یک رقابت بسیار بسیار شدید بین کشورهای منطقه مثل ایران، امارات، عربستان، ترکیه و کشورهای دیگر به وجودآمده است که بتوانند چنین فسیلیتی را داخل منطقه بسازند و مورد بهره برداری به نفع خودشان قرار دهند.

کمک طرح چشمه نور ایران به تحقق اقتصاد دانش‌بنیان

اگر ایران بتواند اولین کشور سازنده این شتابدهنده در منطقه باشد، علاوه بر جذب محققان خارجی و آگاهی از موضوعات تحقیقاتی آن‌ها می‌توانیم این امکانات را در اختیار محققان خودمان هم قرار دهیم. این موضوع از چند حیث اهمیت دارد، در وهله اول اطلاعات علمی و تحقیقاتی ما به نام دانشگاه‌ها و موسسات خارج کشور ثبت نخواهد شد.

در وهله دوم باید توجه داشته باشیم که بسیاری از این تحققات، تحقیقاتی هستند که می‌تواند برای کشور اقتصادی و ثروت‌زا باشد. همچنین ما در داخل کشور پروژه‌های مهمی داریم که پیوند خورده با امنیت ملی هستند و بهتر است این تحقیقات در داخل کشور انجام شود. در واقع این شتابدهنده باعث می‌شود اطلاعات مهم کشور در انحصار خودمان بماند.

موضوع دیگری که در سال‌های اخیر مقام معظم رهبری نیز تاکید بسیار زیادی روی آن داشته‌اند ، اقتصاد مبتنی بر دانش یا همان اقتصاد دانش‌بنیان است. این پروژه برای پیشبرد این هدف بسیار کارآمد است.

به طور مثال انگلستان در تولید دارو در جهان پیشتاز است. اما چرا این اتفاق افتاده است؟ چون انگلستان این زیرساخت را حدود ۲۰_ ۳۰ سال پیش در کشور خودش مستقر کرده است و اولین بار ساخت این فسیلیتی در انگلستان برای تولید یک داروی خاص انجام شد.

در سه سال اول راه اندازی این پروژه سرمایه و درآمدی که حاصل شد، نه تنها هزینه صرف شده برای ساخت پروژه را پوشش داد بلکه ثروت سرشاری را متوجه جامعه انگلیسی کرد. در هر کجای دنیا اگر به کشورها و ممالک پیشرفته پا بگزارید و این موضوع را بررسی کنید، خواهید دید بخش زیادی از اقتصاد دانش‌بنیان، تکنولوژی و فناوری خود را مرهون در اختیار داشتن چنین زیرساختی در آن کشور هستند.

جلوگیری از مهاجرت نخبگان و جذب محققان خارجی

اگر بخواهیم از زاویه دیگری به قضیه نگاه کنیم باید توجه داشته باشیم که ما در حال حاضر در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که طیف بسیار گسترده‌ای از محققان و تحصیل کرده‌ها در داخل کشور وجود دارند. این افراد برای اینکه بتوانند تحقیقات و کارهای به روز انجام دهند نیازمند آزمایشگاه های بزرگ مقیاس در داخل کشور هستند.

این موضوع در وهله اول از مهاجرت نخبگان و محققان به خارج از کشور جلوگیری می‌کند و در عین حال به ما کمک می‌کند بتوانیم محققان خارجی را نیز به کشور جذب کنیم و یک پیوند علمی و عملی برای کارهای آینده میان آن‌ها فراهم کنیم.

طرح چشمه نور از مهاجرت نخبگان و محققان به خارج از کشور جلوگیری می‌کند و در عین حال به ما کمک می‌کند بتوانیم محققان خارجی را نیز به کشور جذب کنیم.

بومی‌سازی‌دانش شتابدهنده‌های خطی/حضور پررنگ‌تر ایران در پروژه‌های علمی جهان

با راه اندازی این شتابدهنده ، ما این امکان را خواهیم داشت که صنایع کشور را ارتقا دهیم. چون هدف‌گذاری و سیاست‌گذاری این پروژه به طوری منظور شده است که بتوانیم بخش عمده ای از تکنولوژی مورد نیاز این شتابدهنده را در داخل کشور بومی‌سازی کنیم. به عنوان مثال بخش شتابدهنده خطی این پروژه می‌تواند در حوزه‌های بسیار بسیار فراگیری در کشور استفاده شود.

یکی از این حوزه ها حوزه‌های علوم پزشکی است. ما در داخل کشور به شتابدهنده‌های پزشکی درمان سرطان، شتابدهنده‌هایی که برای تولید رادیو دارو استفاده می‌شوند و شتابدهنده‌هایی که با روش‌های بسیار پیشرفته به درمان سرطان‌های حاد کمک می‌کننداحتیاج داریم.

چرا که بیشتر تجهیزاتی که داخل کشور داریم فرسوده هستند و یا تعداد آن‌ها جوابگوی نیازهای کشور نیست.اگر بتوانیم دانش ساخت این شتابدهنده‌ها را در داخل کشور بومی‌سازی کنیم، درواقع می توانیم بگوییم صنایع‌مان را ارتقا داده‌ایم.

این موضوع می‌تواند نیازهای کشور را پوشش دهد و از طرف دیگر به ما کمک می‌کند که حضور موثرتر و کارآمدتری در پروژه‌های علمی بین المللی داشته باشیم. یعنی فقط به عنوان محقق حضور نداشته‌باشیم نباشد و علاوه برآن بتوانیم در پروژه‌های ساخت بین‌المللی شرکت کنیم و حتی قطعات مورد نیاز آن‌ها را بسازیم و در اختیارشان قرار دهیم.

ثبت دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *